تأثیر حذف یارانه حامل‌های انرژی بر هزینه تولید و قیمت تمام‌ شده محصول پنبه (مطالعه موردی استان گلستان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و مدرس اقتصاد دانشگاه جامع علمی – کاربردی مرکز بهشهر

2 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

3 استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

4 کارشناس‌ارشد صندوق توسعه ملی

چکیده

اهمیت استفاده ازگیاه پنبه درمصارف غذایی، دارویی ‌‌و صنعتی‌ منحصر به فرد می‌باشد و به‌‌دلیل‌ ارزآوری قابل توجه‌ و خاصیت درآمدزایی، اشتغالزایی و برخورداری از مزیت نسبی به‌عنوان یک گیاه استراتژیک و مهم در اقتصاد ملی‌ تلقی می‌شود. از آنجا که سیاست‌های حاکم بر بازرگانی و قیمتگذاری این محصول در دو دهه اخیر نسبت به دیگر محصولات منطقه، بر تولید، سطح زیرکشت و صادرات آن بیشتر تأثیرگذار بوده است. مطالعه حاضر با هدف تعیین هزینه تولید محصول پنبه، سهم هزینه نهاده‌های کشاورزی و حامل‌های انرژی و قیمت تمام‌شده محصول پنبه، در اثر اجرای سیاست حذف یارانه حامل‌های انرژی، بر محصول استراتژیک پنبه استان گلستان صورت گرفته است. داده‌های موردنیاز به‌صورت مقطعی و از بانک هزینه تولید محصولات کشاورزی و تکمیل 20 پرسشنامه توسط صاحبنظران و کارشناسان با استفاده از رهیافت دلفی گردآوری شد. سپس، هزینه تولید محصول پنبه، هزینه نهاده‌های کشاورزی، و قیمت تمام‌شده محصول پنبه با استفاده از تکنیک حسابداری صنعتی تعدیل‎یافته در قالب سه سناریوی «قبل از اجرای سیاست» (قیمت گازوییل 165 ریالی و برق 20 ریالی)، «حین اجرای سیاست» ( شرایط فعلی با قیمت گازوییل 1500، 3500 ریالی و برق 140 ریالی) و «پس از اجرای سیاست» (قیمت تمام‌شده حامل‌های انرژی، قیمت گازوییل 7900 ریالی و برق 550 ریالی) تعدیل یارانه محاسبه گردید. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که هزینه تولید محصول پنبه در اثر افزایش قیمت گازوییل در حین اجرای سیاست (1 و 2 ) و پس از اجرای سیاست به‌ترتیب 5، 12 و 23 درصد و افزایش قیمت برق، هزینه تولید محصول پنبه درحین اجرای سیاست 42 درصد و بعد از اجرای سیاست به 185 درصد افزایش می‌یابد. لذا در اثر اجرای سیاست قیمت تمام‌شده محصول پنبه از 7130 به رقم 8190 ریال (حذف کامل یارانه گازوییل) و 13200 ریال (حذف کامل یارانه برق) افزایش نشان داد. بنابراین پیشنهاد می‌شود حذف یارانه‌ها تدریجی و بااحتیاط انجام شود.

کلیدواژه‌ها


Allanson, P. 2008. On the characterization and measurement of the redistributive effect of agricultural policy. J. Agri. Eco. 59 (1): 169-187. Anonymous. 2007. Energy balance sheets. Office of Energy Planning, Department of Energy Affairs, Ministry of Energy, Tehran, Iran.
Anonymus, 2011. Agriculture statistics, first volume, field crops, 2009-2010 crop year. Ministry of Jihad-e-Agriculture, Programming and economics deputy, Statistics and information technology office. Tehran. Iran.
Ghasemian, D.S., Hosseini, S.S., and Darijani, A. 2011. The role of energy prices (machinery fuel) on the finished cost of wheat in Gorgon city. P.263. proceedings of the 1st conference on Optimization of Production, Distribution and Consumption in the Food Industry. May 10-11, 2011. Gorgan. Iran.
Golden, B., Kastens, T., and Dhuyvetter, K. 2006. Likely impacts of rising energy price on irrigated agriculture in western Kansas, Kansas water office report Topeka. Kansas. USA.
Hope, E., and Singh, B. 1995. Energy Price Increases in developing countries case studies of Colombia, Ghana, Indonesia, Malaysia, Turkey, and Zimbabwe. The World Bank Policy Research Department, Public Economics Division.
Ismaili, K., and Trazkar, M. H. 2005. Estimating the electricity demand in the agricultural sector; a case study in Fars province, Fifth Biennial Conference of Iranian Agricultural Economics. Available from: http://www.civilica.com/ Papers-IAEC05. html Cached.
Khosravi, E., and Torkamani, J. 2000. Estimation of cotton export supply function and the relationship between exports, productivity and production.p. 466-495.Proceedings of 3rd Iranian conference of the agricultural economics. 18-20 Feb, 2000. Ferdowsi University of Mashhad. Iran.
Kim, T. 2006. The measurement of decoupled payments effects on US. Agricultural production, Ph.D. Dissertation University of Missouri-Columbia.USA.
Rashidghalam, M., and Khalilian, S. 2011. Effects of Removing Agricultural Production Factors Subsidies on Sugar Beet Production in Iran. J. Sustainable Agri. Prod. Sci. 21(2): 43-52.
Salami, H. 1999. The effect of joining Iran to WTO on agriculture division. Center for Agricultural Planning and Studies Center. Tehran. Iran.
Salami, H.A, and Saraei-shad, Z. 2010. Effects of removal of fuel subsidy on wheat price in Iran. J. Agric. Econ. Res. 2(2): 61-71.
Sinabell, F., and Hofreither, F. 2006. Distributional effects of CAP instruments on farm household incomes. Selected paper prepared for presentation at the American Agricultural Economics Association Annual Meeting, Long Beach, California. July 23-26. Vaezi, L., and Yazdani, S. 2008. Studying government support policies in wheat production in Iran. J. Eco. Agri. 2(2): 51-67.