پاسخ ژنوتییپ‎های مختلف پنبه نسبت به شوری خاک در استان گلستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار موسسه تحقیقات پنبه کشور

2 مربی موسسه تحقیقات پنبه کشور

3 محقق موسسه تحقیقات پنبه کشور

چکیده

شوری خاک یکی از عوامل مهم کاهش رشد و تولید محصولات زراعی است. سطح خاک‌های متاثر از نمک در کشور ما بسیار قابل توجه بوده و در اکثر این اراضی فقط کشت محصولات متحمل به شوری مثل پنبه مقدور می‎باشد. با این که پنبه نیز از گیاهان نسبتاً متحمل به شوری محسوب می‎شود، اما همانند سایر گیاهان با وجود تحمل نسبی در برابر شوری، تاثیر سوء شوری در ارقام و ژنوتیپ‎های مختلف یکسان نبوده و اختلاف در صفات رشدی و عملکرد مشاهده می‎شود. لذا، به منظور بررسی تاثیر شوری خاک بر صفات رشدی و مقایسه عملکرد 12 ژنوتیپ پنبه، آزمایشی در ایستگاه تحقیقات کشاورزی مزرعه نمونه انبار‎اُلوم در استان گلستان انجام شد. شوری خاک در زمان کشت 5/12 دسی‎زیمنس بر متر بود. نتایج نشان داد که شوری خاک تاثیر معنی‎داری بر صفات رشدی و عملکرد شامل درصد جوانه‎زنی، ارتفاع بوته، وزن غوزه، عملکرد چین اول، عملکرد چین دوم، عملکرد کل و درصد زودرسی محصول دارد. بیشترین درصد جوانه‎زنی در ژنوتیپ‎های شیرپان 539، چوکوروا و کیو28 مشاهده شد. در مقایسه میانگین داده‎ها، رقم تجاری ساحل دارای بلندترین ارتفاع بوته و سنگین‎ترین غوزه بود. هرچند در چین اول، ژنوتیپ شیرپان 539 بیشترین محصول را تولید نمود، اما با توجه به اختلاف قابل توجه محصول رقم گلستان در برداشت چین دوم، بیشترین عملکرد کل با رقم مذکور بدست آمد. زودرسی ژنوتیپ شیرپان 539 برتری زیادی نسبت به سایر ژنوتیپ‎ها داشت. با توجه به نتایج، ترویج و توسعه کشت رقم گلستان در خا‎ک‌های متاثر از نمک استان گلستان توصیه می‎شود.

کلیدواژه‌ها


Ahmad, S., Khan, N.I., Iqbal, M.Z., Hussain, A., and Hassan, M. 2002. Salt
tolerance of cotton (Gossypium hirsutum L.). Asi. J. Plant Sci. 6:715-719.
Ali, Y., Aslam, Z., and Asif, M. 2004. A high yielding and salt tolerant new
cotton variety NIAB-999. Int. J. Biol. Biotech. 1(2): 181-85.
Ashraf, M. 2002. Salt tolerance of cotton: Some new advances. Crit. Rev. Plant
Sci. 21(1):1-30.
Ashraf, M., and Ahmad, S. 2000. Ifluence of sodium chloride on ion
accumulation, yield components and fibre characteristics in salt tolerant and
salt sensitive lines of cotton (Gossypium hirsutum L.). Field Crops Res.
66(2): 115-127.
Azhar, F.M., and McNeilly, T. 2001. Compartmentation of Na+ and Cl- ions in
different parts of Sorghum bicolor (L.) moench during plant development.
Pakistan J. Bot. 33(1): 101-107.
Barzegar, A. 2000. Saline and sodic soils (knowledge and efficiency).
University of Chamran martyr. Iran.
Basal, H., Demiral, M.A., and Canavar, O. 2006. Shoot biomass production of
converted race stocks of upland cotton (Gossypium hirsutum L.) exposed to
salt stress. Asian J. Plant Sci. 5(2): 238-42.
Choudhary, O., Josan, A., and Bajwa, M. 2001. Yield and fiber quality of
cotton cultivars as affected by the build-up of sodium in the soils with
sustained sodic irrigations under semi-arid conditions. Agric. Water
Manage. 49: 1-9.
Dalton, R.G., Eddiep, P.M., and Carnlucas, M. 1994. Antioxidant response to
NaCl stress in salt-tolerant and salt-sensitive cultivars of cotton. Crop Sci.
34: 706 – 714.
Dong, H. 2012. Technology and field management for controlling soil salinity
effects on cotton. Aust. J. Crop Sci. 6:333–341.
FAO. 2008. FAO land and plant nutrition management service. Available
online at: http://www.fao.org/ag/agl/agll/spush/. Accessed 25 April 2008.
Flowers, T.J., and Yeo, A.R. 1995. Breeding for salinity resistance in crop
plants: where next?. Aust. J. Plant Physiol. 22(6): 875-884.
Ghorbani-nasrabad, G. 2004. The effect of water deficit on quantity and quality
of cotton cultivars and determination of yield function. Cotton research
Institute of Iran.
Gill, K.S., and Kumar, S. 1999. Effects of salinity on germination, seedling
growth and salt tolerance indices in cotton (Gossypium spp.). Appl. Biol.
Res., 1(2): 117-120.
Gossett, D.R., Millhollon, E.P., and Lucas, M.C. 1994. Antioxidant response to
NaCl stress in salt-tolerant and salt-sensitive cultivars of cotton. Crop Sci.
34: 706-714.
Higbie, S.M., Wang, F., Stewart, J.M., Sterling, T.M., Lindemann, W.C.,
Hughs, E., and Zhang, J. 2010. Physiological response to salt (NaCl) stress
in selected cultivated tetraploid cottons. Int. J. Agron. 1:1–12.
Hillel, D. 2000. Salinity management for sustainable irrigation. Integrating
Science, Environment, and Economics. The International Bank for
Reconstruction and Development. The World Bank. Washington, DC. USA.
Hosseini, G., and Thengane, R.J. 2007. Salinity tolerance in Cotton (Gossypium
hirsutum L) genotypes. Int. J. Bot. 3(1): 48-55.
Huang, J., and Redmann, R.E. 1995. Salt tolerance of hordeum and brassica
species during germination and early seedling growth. Can. J. Plant. Sci. 75:
815 – 819.
Jamil, M., Lee, C.C., Rehman, S.U., Lee, D.B., Ashraf, M., and Rha, E.S. 2005.
Salinity (NaCl) tolerance of brassica species at germination and early
seedling growth. Electronic J. Environ. Agric. Food Chem. 4: 970-976.
Kasraee, R. 1989. The effects of increasing salt concentration as sodium
potassium and chloride with various ratio on development of two salt
tolerant varieties of barely. J. Agri. Sci. 3(1&2): 20-39.
Khan, A.N., Qureshi, R.H., Ahmad, N., and Rashid, A. 1995. Response of
cotton cultivars to salinity in various growth development stages. Sarhad J.
Agric. 11: 729-731.
Kingsbury, R.W., and Epstein, E. 1984. Selection for salt resistant spring
wheat. Crop Sci. 24: 310-315.
Lin, H., Salus, S.S., and Schumaker, K.S. 1997. Salt sensivity and the cultivars
of the H+ - Atpases in cotton seedling. Crop Sci. 37: 190 – 197.
Maas, E.V. 1986. Salt tolerance of plants. Appl. Agric. Res., 1: 12-26.
Malival, G., and Palival, P. 1984. Salt tolerance of some paddy, maize,
sirghoum, cotton & tobacco varieties at germination and early growth stage.
Agri. Sci. Digest India. 4: 147-149.
Marschner, H. 1995. Mineral nutrition of higher plants. 2nd edition. Academic
press London, UK.
Niu, G., Rodriguez, D., Dever, J., and Zhang, J. 2013. Growth and
physiological responses of five cotton genotypes to sodium chloride and
sodium sulfate saline water irrigation. J. Cotton Sci. 17:233–244.
Qadir, M., and Shams, M. 1997. Some agronomic and physiological aspects of
salt tolerance in cotton (Gossypium hirsutum L.). J. Agron. Crop Sci.
179:101–106.
Ramazani-moghaddam, M.R. 2000. Evaluation of salt tolerance of cotton
cultivars. Research report. Agricultural Reserch station, Kashmar, khorasan
Razavi agricultural and natiral resources research and education center
publishing, Mashhad, Iran.
Saqib, M., Akhtar, J., Pervaiz, S., Qureshi, R.H., and Aslam, M. 2002.
Comparative growth performance of five cotton (Gossypium hirsutum L.)
genotypes against different levels of salinity. Pak. J. Agri. Sci. 39(2): 69-75.
Serrano, R., Mulet, J.M., Rios, G., Marquez, J.A., de Larrinoa, I.F., Leube,
M.P., Mendizabal, I., Pascual-Ahuir, A., Proft, M., Ros, R., and Montesinos,
C. 1999. A glimpse of the mechanisms of ion homeostasis during salt stress.
J. Exp. Bot. 50: 1023-1036.
Smith, C.W., and Cothren, J.T. 1999. Cotton: Origin, History, Technology, and
Production. John Wiley & Sons, Inc. New York. NY. USA.
Stewart, J.M.D., Oosterhuis, D.M., Heitholt, J.J., and Mauney, J.R. 2010.
Physiology of cotton. Springer publications. N.Y. USA.
Tiwari, R.S., and Stewart, J.M.D. 2009. Effect of Salt on Several Genotypes of
Gossypium. P. 34-36. In D.M. Oosterhuis (ed.). Summaries of Arkansas
cotton research 2008. Arkansas Agricultural Experiment Station. Division of
Agriculture. University of Arkansas. USA.
Tort, N. 1996. Effects of light different growth media temperature and salt
constraction on germination of cotton seed. Agron. Crop Sci. 176(4): 717 –
727.