ارتباط بین صفات مورفولوژیکی ژنوتیپ‎های پنبه (Gossypium spp.) با تراکم جمعیت سفید بالک (Bemisia tabaci Genn.) در منطقه‎ی گرگان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات پنبه‎ کشور، گرگان

2 مربی پژوهشی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، ساری

چکیده

استفاده از ارقام متحمل، از عوامل مهم در موفقیت روش‎های مدیریت تلفیقی آفات محسوب می‎شود. در این تحقیق، 20 ژنوتیپ پنبه در گرگان به مدت دو سال در قالب طرح بلوک‎های کامل تصادفی مورد ارزیابی قرار گرفتند تا ضمن مقایسه‎ ژنوتیپ‎ها از نظر فراوانی تخم‎ها، پوره‎ها و حشرات کامل سفید بالک پنبه، رابطه‎ بین صفات مورفولوژیکی بوته‎ها با میزان تجمع آفت نیز مورد بررسی قرار گیرد. براساس نتایج، ژنوتیپ‎های پنبه از نظر اکثر صفات مورفولوژیکی و فراوانی آفت دارای اختلاف معنی‎دار بودند. ژنوتیپ‎های برگ‎دفورمه، اکرا برگ‎قرمز، برگ‎پهن قرمز، سای‎اکرا و براکته‎فریگو دارای کم‎ترین تراکم جمعیت پوره‎های سفیدبالک بودند در حالی ‎که ترمز، الیاف‎رنگی و پاک بیش‎ترین آلودگی را داشتند. از نظر فراوانی حشرات کامل، برگ‎دفورمه کم‎ترین تراکم آفت را داشت و ژنوتیپ‎های سای‎اکرا، اکرا برگ‎قرمز، سوپراکرا و برگ‎پهن قرمز نیز دارای آلودگی پایینی بودند اما ژنوتیپ‎های ترمز، الیاف‎رنگی، پاک و اسموث‎لیف دارای بیش‎ترین آلودگی بودند. شکل و پهنک برگ تاثیر زیادی بر تراکم جمعیت آفت داشت و با کاهش سطح برگ و عمیق‎ترشدن بریدگی‎های آن، تراکم جمعیت آفت نیز کم‎تر شد. کم بودن آفت بر روی ارقام برگ قرمز نشان‎دهنده‎ این بود که حشره احتمالاً برای جلب شدن به طرف رنگ قرمز رغبتی ندارد و یا این‎که رنگ قرمز ممکن است باعث فرار آن‎ها شود. بین تراکم و ارتفاع تارهای کرکی در برگ با تعداد حشرات کامل، پوره‎ها و تخم‏های سفیدبالک، همبستگی مثبتی وجود داشت و هرچه تراکم کرک‎ها بیش‎تر و کرک‎ها بلندتر بودند، میزان آلودگی نیز بیش‎تر بود. همچنین همبستگی مثبتی بین صفات سطح برگ، ارتفاع بوته و تعداد شاخه زایا با میزان تجمع آفت سفیدبالک بر روی ژنوتیپ‎های پنبه وجود داشت اما همبستگی بین صفات رنگ برگ، رنگ گل و شکل براکته‎ی گل با تراکم این آفت، منفی بود. در مجموع، نتایج نشان دادند که ویژگی‎های برگ‎های تیپ اکرا و سطح برگ کوچک، رنگ قرمز بوته‎ها، پایین بودن تراکم کرک‎ها و بالابودن تعداد غدد ترشحی در برگ‎ها، می‎توانند در کاهش تراکم سفید بالک موثر باشند.

کلیدواژه‌ها


1. Agahi, H. 2000. Agronomical methods for reduction of pesticides and
biological control of pests. Zeitoon. Special Issue in Biological Material Use.
10: 4-13. (In Persian).
2. Amjad, A., and Ghulam, M.A. 2007. Varietal resistance against sucking insect
pests of cotton under Bahawalpur ecological conditions. J. Agric. Res. 45(3): 1-5.
3. Brandon, W.R. 2004. Host plant resistance to whiteflies, Bemisia tabaci
(Gennadius), biotype B, (Homoptera: Aleyrodidae) in cotton race stocks for
breeding improved cotton cultivars. M.Sc. Thesis, Texas A. & M. Univ. 138 pp.
4. Butler, G.D., Wilson, F.D., and Fishler, G. 1991. Cotton leaf trichomes and
populations of Empoasca lybica and Bemisia tabaci. Crop Prot. 10: 461-464.
5. Butter, N.S., and Vir, B.K. 1989. Morphological basis of resistance in cotton
whitefly Bemisia tabaci. Phytopathol. 7: 261-261.
6. Dennehy, T.J., DeGain, B., Harpold, G., Li, X., Crowder, D.W., Carrière, Y.,
Ellsworth, P.C., and Nichols, R.L. 2006. Management of Bemisia resistance:
Cotton in the southwestern USA. Fourth International Bemisia Workshop:
International Whitefly Genomics Workshop. December 3–8, Duck Key,
Florida, USA.
7. Ghasemi Bezdi, K., Faez, R., Hekmat, M.H., and Amin, G.A. 2008. Preliminary
evaluation of cotton germplasm for detection of effect characters on resistance
to whitefly and other important pests in cotton cultivation regions. Final report
of research project. Register 86/707. Cotton Res. Inst. Iran Pub. 67 pp. (In
Persian).
8. Ghasemi Bezdi, K., and Hamidi A. 2013. Evaluation of distinctness, uniformity
and stability of Cotton (Gossypium hirsutum L.) superior cultivars by using
morphological characteristics. Final report of research project. Register
43049/07. Cotton Res. Inst. Iran Pub. 56 pp. (In Persian).
9. Hassan, M., Ahmad, F., and Waheed, W. 2000. Role of biochemical
components in varietal resistance of cotton against sucking insect pests.
Pakistan Entomol. 22(1-2): 69-72.
10. Jindal, V., and Dhaliwal G.S. 2011. Mechanisms of resistance in cotton to
whitefly (Bemisia tabaci): antixenosis. Phytoparasitica. 39(2): 129-136.
11. Jindal, V., Dhaliwal G.S., Dhawan A.K., Dilawari, V.K. 2009. Mechanisms of
resistance in cotton to whitefly (Bemisia tabaci): Tolerance. Phytoparasitica.
37(3): 249-254.
12. Khan, W.S., and Khan, A.G. 1995. Cotton situation in Punjab. An overview.
National Seminar on Strategies for Increasing Cotton Production. April 6-7.
Agric. House, Lahore, Pakistan.
13. Naveed, M., Anjum, Z.I., Khan, J.A., Rafiq, M.,
and Hamza, A. 2011. Cotton
genotypes morpho-physical factors affect resistance against Bemisia tabaci in
relation to other sucking pests and its associated predators and parasitoids.
Pakistan J. Zool. 43(2): 229-236.
14. Novon, A.V., Melamed-Madjar, M.Z., and Ben-Moshe, E. 1991. Effect of
cotton cultivars on feeding of Heliothis armigera and Spodoptera littoralis larve
and on oviposition of Bemisia tabaci. Agric. Econom. Environ. 35: 73-80.
15. Raza, A.M., and Afzal, M. 2000. Physio-morphic plant characters in relation to
resistance against sucking insect pests in some new cotton genotypes. Pakistan
Entomol. 22(1-2): 73-78.
16. Shad, S.A., Akram, W., and Abrar, R. 2001. Relative susceptibility of different
cultivars of cotton to sucking insect pests at Faisalabad. Pakistan Entomol.
23(1-2): 79-81.
17. Walker, G.P., and Natwick, E.T. 2006. Resistance to silverleaf whitefly,
Bemisia argentifolii (Hem., Aleyrodidae), in Gossypium thurberi, a wild cotton
species. J. Appl. Entomol. 130 (8): 429-436.
18. Wilson, F.D., Flint, H.M., Stapp, B.R., and Parks, N.J. 1993. Evaluation of
cultivars, germplasm lines, and species of Gossypium for resistance to biotype
‘B’of sweetpotato whitefly (Homoptera: Aleyrodidae). J. Econom. Entomol.
86(6): 1857-1862.