بررسی فنولوژی و عملکرد ارقام پنبه لطیف و گلستان (Gossypium hirsutum L.) تحت تاثیر تاریخ کاشت و کود نیتروژن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 موسسه تحقیقات پنبه کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

چکیده

پنبه به‌عنوان یکی از محصولات زراعی مهم در کشور از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده و برای رسیدن به خودکفایی الیاف، نیاز به افزایش تولید آن می‌باشد. آزمایشی مزرعه­ای در سال 1395 در مزرعه تحقیقاتی ایستگاه تحقیقات پنبه هاشم آباد گرگان، به‌صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل تاریخ کاشت (8 تیرماه و 21 تیرماه) به‌عنوان فاکتور اصلی، و ترکیب فاکتوریل رقم (لطیف و گلستان) و کود نیتروژنی (شامل سه سطح: مطلوب، یک سوم حد مطلوب و بدون کود) بودند. سطوح کودی در حالت مطلوب حدود 160 کیلوگرم در هکتار، و در حالت یک سوم حدود 53 کیلوگرم در هکتار بود. در انتهای فصل رشد و در مرحله رسیدگی فیزیولوژیک اقدام به ارزیابی عملکرد و اجزای عملکرد گردید. همچنین زمان وقوع مراحل مهم فنولوژیک نیز در تیمارهای مختلف ثبت شد. نتایج نشان داد اثر تاریخ کاشت و سطوح مختلف کود نیتروژنی در اکثر صفات فنولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد ارقام لطیف و گلستان معنی­دار (05/0α=) بود. رقم گلستان در تاریخ کاشت اول (8 تیرماه) بیشترین عملکرد وش، عملکرد دانه، وزن خشک غوزه و تعداد غوزه در متر مربع (به‌ترتیب 3867، 2532، و 4269 کیلوگرم در هکتار و 1/128 غوزه در متر مربع) برخوردار بود. بیشترین عملکرد الیاف و تعداد غوزه در متر مربع نیز در سطح کودی شاهد (با عملکرد الیاف 783 کیلوگرم در هکتار و 3/72 غوزه در مترمربع) مشاهده شد که با افزایش سطح کودی از صفر به 160 کیلوگرم در هکتار کاهش یافت که دلیل این امر اثر کود نیتروژن بر افزایش رشد رویشی ارقام پنبه و تاخیر در رشد زایشی بود. نتایج نشان داد در تاریخ کاشت اول ارقام لطیف و گلستان به‌ترتیب 118 و 126 روز پس از کاشت وارد مرحله رسیدگی فیزیولوژیک (باز شدن غوزه) شدند در حالی که در تاریخ کشت دوم ارقام پنبه پس از 141 روز وارد مرحله رسیدگی فیزیولوژیک شدند که احتمالا یکی از دلایل عملکرد بالای ارقام در تاریخ کشت اول زودرسی ارقام بود.

کلیدواژه‌ها


  1. Adamsen, F.J. 2005. Planting date effect on flowering seed yield and oil content. Agron. J. 3: 132-145.
  2. Boquet, A. 2009. Cotton planting date, yield, seedling surviving and plant growth. Agron. J. 101: 1123-1130.
  3. Bruinsma, J. 2009. The resource outlook to 2050. By how much do land, water use and crop yields need to increase by 2050. In Proc. FAO Expert Meeting on How to Feed the World in 2050. 24- 26 June 2009. FAO, Rome (available at Http://www.fao.org/wsfs/forum2050/background-documents/expertpapers/en/).
  4. Coque, M., and Gallais, A. 2007. Genetic variation among European maize varieties for nitrogen use efficiency under low and high nitrogen fertilization. Maydica. 52: 383-397.
  5. Dai, J.L., and H.Z. 2016. Farming and cultivation technologies of cotton in China. In: Abdurakhmonov, I.Y. (Ed.), Cotton Research. Intec, pp. 77-97.
  6. Dai, J.L., Luo, Z., Li, W.J., Tang, W., Zhang, D.M., Lu, H.Q., Li, Z.H., Xin, C.S., Kong, X.Q., Eneji, A.E., and Dong, H.Z. 2014. A simplified pruning method for profitable cotton production in the Yellow River Valley of China. Field crops Res. 164: 22-29.
  7. Desalegn, Z., Ratanadilok, N., and Kaveeta, R. 2009. Correlation and heritability for yield and fiber quality parameters of Ethiopian cotton. Kasetsart J. Nat. Sci. 433(1): 1- 11.
  8. Dong, H.Z., Li, W.J., Enji, A.E., and Zhang, D.M. 2012. Nitrogen rate and plant density effects on yield and late-season leaf senescence of cotton raised on a saline field. Field Crops Res. 126: 137-144.
  9. Feng, L., Dai, J.L., Tian, L.W., Zhang, H.J., Li, W.J., Dong, H.Z. 2017. Review of the technology for high yielding and efficient cotton cultivation in the northwest inland cotton-growing region of China. Field Crops Res. 208: 18-26.
  10. Akram Ghaderi, F., Latefi, N., Rezaei, J., and Soltani, A. 2001. Effect of planting date on the fiber properties and percentage of seed of three cotton cultivars. Agricultural Research. J. 3: 20-32. (in Persian with English Abstract)
  11. Gegas, V.C., Nazari, A., Griffiths, S., Simmonds, J., and Fish, I. 2010. A genetic framework for grain size and shape variation in wheat. The Plant Cell. 22, 1046- 1056.
  12. Geng, J.B., Ma, Q., Chen, J.Q., Zhang, M., Li, C.L., Yang, Y.C., Yang, X.Y., Zhang, W.T., and Liu, Z.G. 2016. Effects of polymer coated urea and sulfur fertilization on yield, nitrogen use efficiency and leaf senescence of cotton. Field Crop Res. 187: 87-95.
  13. Ghaemi Tafrashi, A. 2008. Cotton. Journal of Agricultural Sciences and Agriculture. 9: 25-27. (in Persian).
  14. Long, S.P., Ainsworth, E.A., Leakey, A.D.B., Nosberger, J., and Ort, D.R. 2006. Food for thought: lower- than expected crop yield stimulation with rising CO2 concentrations. Science. 312, 1918- 1921.
  15. Maiti, R.K., Sarkar, N.C., and Singh, V.P. 2006. Principles of post-harvest seed physiology and technology. Fiber crops. 378-394.
  16. Khiavi, M. Y. 2010. Extension instructions and recommendation for increasing cotton yield. Research Center of Ardebil province. (in Persian).
  17. Khodabandeh, N. 2006. Industrial crops culture. Sepehr publishing, Tehran, Iran, 504 P. (in Persian)
  18. Naseri, F. 1995. Cotton. Razavi Publications, 900 Pp. (In Persian).
  19. Wang, B., Guo, W., Zhu, X., Wu, Y., Huangand, N., and Zhang, T. 2007. QTL mapping of yield components for elite hybrid derived-rils in upland cotton. J. Genet. Genom. 34(1): 35-45.
  20. Werather, A., and Philps, B. 2008.planting date and population effects on yield and fiber quality in the Mississipi. The Journal of Cotton Science. 12: 1-7.
  21. William, T. 2002. Improved yield potential with an early planting cotton production system. Agron. J. 94: 991-1003.
  22. Yeates, S.J., Constable, G.A., and McCumstie, T. 2010. Irrigated cotton in the tropical dry season. Yield, its components and crop development. Field Crops Res. 116: 278-289.